Trang Chủ LasVegas Casino Cần Manicurist Bạn Đọc & Viết Cấn nhớ

 

 Việt Nam Cộng Hòa

Vua Bảo Đại

  Tổng Thống VNCH

Tổng Thống Ng-Đ-Diệm

Tổng Thống Ng-V-Thiệu

Biến cố 30-04-1975

 Các Vị Tướng Lãnh         QLVNCH

Nghĩa Trang Quân Đội
   Biên Hòa hải ngoại
Ngày Quân Lực 19-06
Tướng Ng-Khoa-Nam

Tướng Phạm-Văn-Phú

Tướng Lê Văn Hưng
Tướng Lê Nguyên Vỹ
Tướng Trần Văn Hai
Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn

 

Audio - Hồi ký

Thủ Tướng Ng-Bá-Cẩn

Tướng Lý Tòng Bá



Tướng Lê Minh Đảo
Hồi ký Bà Ngô-Đ-Nhu
Chương Trình Dạ Lan
Hồi ký Đại Học Máu

Sĩ Quan Mỹ gốc Việt

 

 

 


Cá Hồi _ Salmon


Bài Học Về Nguồn Từ Giống Cá Hồi Tác giả Trương Tấn Thành, cư dân Lacey, Washington State, tốt nghiệp MA, ngành giáo dục năm 2000, hiện trong ban giảng huấn tại trường dạy người da đỏ và giảng viên tại Đại học cộng đồng SPSCC, Olympia, WA. Ông là một tác giả rất nhiệt thành đóng góp bài vở cho giải thưởng Viết Về Nước Mỹ và đã được trao tặng giải thưởng danh dự Viết Về Nước Mỹ năm 2005. Sau đây là bài viết mới nhất của ông.

Tại tiểu bang Wahington, vùng phía Tây Bắc của Mỹ, nơi tôi ở có nhiều nguồn hải sản độc đáo. Ngoài con sò Goeduck không đâu có cho đến vô số các loài nhuyễn thể, cua tôm khác thì phải nói đến loài cá Hồi, tiếng Mỹ gọi là Salmon. Tôi không biết vị tiền bối nào lại đặt cho loài cá Salmon cái tên Việt là "cá Hồi" thật là vô cùng ý nghĩa. "Hồi" tức là trở về, mà đây là trở về nơi chôn nhau cắt rún của cá. Vị tiền bối đó chắc đã phải nghiên cứu tường tận và chính xác nên đặt cho loài cá này một cái tên mà "không ai cãi được". Tôi nhớ lại những năm còn đi học ở trường đại học cộng đồng SPSCC, khi đi ngang cái cầu bắc qua con suối trong trường lúc mùa cá Salmon về, nhìn dưới suối, từng bầy cá đang vùng vẫy tóe nước cố lội ngược dòng về nguồn để tìm chỗ đẻ nhiều không đếm nổi. Đối với người da đỏ, cá Salmon là món quà tặng của Đất Trời để họ dùng làm thực phẩm từ hồi họ có mặt ở vùng Bắc Mỹ. Lòng quí trọng đó hiện rõ qua các nghi thức tôn nghiêm để nhớ ơn nguồn thực phẩm chính đã nuôi sống họ. Sáng nay, cũng như mọi năm, tại bờ sông Nisqually, cả trường dạy trẻ em người da đỏ Wa Le Lut, nơi tôi phục vụ đã làm lễ tạ ơn cá Salmon. Tất cả trường ra bờ sông với một vị bô lão làm chủ tế. Buổi lễ hôm nay sẽ là lễ đưa linh hồn cá Salmon đã hy sinh thân mình về với sông nước để cá lại tái sinh nuôi sống con người. Một chiếc kiệu hình chữ nhật làm bằng gỗ thông quí cedar, được bốn học sinh khiêng, trên đó đặt bộ xương và cái đầu của một con cá Salmon được phủ kín bởi lá thông. Sau nghi thức cầu nguyện, bốn học sinh khiêng cái kiệu đó, trong tiếng hát bài ca cổ Da Đỏ về lòng nhớ ơn cá Salmon bằng thổ ngữ của bộ lạc Kwelsucid, xuống bờ sông thả trôi đi theo dòng nước để cá lại được tái sinh nuôi người. Người chủ tế tiếp tục đọc lời khấn và cầu nguyện trong khi học sinh cả trường đứng quanh bờ sông để chứng kiến. Chắc có vị đã từng ăn cá salmon và biết qua về giá trị dinh dưỡng rất cao của nó đối với cơ thể con người chúng ta. Nếu tôi không lầm thì cá Salmon bán rất đắt ở thị trường Âu và Á. Ở tại vùng tôi, 1 pound cá Salmon cũng gần 4 dollars. Thịt cá Salmon có màu đỏ trộn màu nâu đậm trông thật đẹp. Nếu vị nào ăn sống được với bột cải xanh (green mustard) thì thật có khi còn ngon và bổ hơn bò nhúng dấm. Xin được nói sơ qua về chu trình sinh trưởng và tiêu trầm của giống cá Hồi.
Có tất cả năm loại cá Salmon (cá Hồi): sockeye, chinook (còn được gọi là King Salmon vì nó lớn nhất so với bốn loại kia), Pink, chum và coho. Mỗi loại có một chu trình sinh nở hơi khác nhau nhưng tựu trung chúng đều trải qua những giai đoạn sau:
Gđ 1. Vào cuối mùa thu, khoảng tháng mười một, cá mái đẻ trứng nơi những con suối mà đáy có nhiều đá cuội từ 11 đến 12 ngày rồi cá cha và cá mẹ đều chết.
Gđ 2: Vào tháng chạp hay tháng giêng tây, trứng nở và vẫn nằm trong kẹt sỏi đá sống nhờ cái túi đầy chất bổ dưỡng dưới bụng mình.
Gđ 3. Đến tháng Ba hay tháng Tư thì túi thức ăn đó mất đi, chúng bắt đầu bơi ra chỗ rộng hơn và tìm mồi. Lưng của cá con bắt đầu có nổi sọc để làm phương cách ngụy trang sinh tồn để khỏi bị giống cá khác ăn.
Gđ 4. Cuối tháng tư và Năm, sau một năm trời sống trong suối, cá bơi ra sông lớn và bắt đầu có vãy bạc và làm quen với vị nước mặn.
Gđ 5. Rồi sau đó cá con bơi ra cửa sông nơi giáp với biển, trong một chuyến hải du có khi phải mất cả tháng trời. Với thức ăn dồi dào nơi cửa sông, cá ăn và lớn như thổi trước khi bơi ra biển. Cuối tháng Sáu khi cá đã vào biển thì lưng nó có màu xanh lá cây đen, vảy bạc hiện lên ở bên vùng hông và bụng, các vạch sọc biến mất để chúng dễ hòa mình vào môi trường với các thủy tộc của biển cả.
Gđ 6. Cá coho phải mất từ mười sáu đến mười tám tháng ở biển để ăn và lớn, Đầu mùa hạ thì cá trưởng thành và bắt đầu quay về nguồn để đẻ trứng Chúng có thể bị mất cả sáu tháng để bơi vào vùng nước ngọt.
Gđ 7. Khi vào tới vùng nước ngọt, cá không ăn mà chỉ sống nhờ vào số mỡ dự trữ trong người. Da của nó bắt đầu dầy và cứng ra, mỏ con cá đực bắt đầu biến dạng thành mỏ quặp. (Tiếng người da đỏ gọi là cá Salmon là "dô bách", có nghĩa là "mỏ quặm.") Mình cá cái thì no phì ra với đầy trứng.
Gđ8. Ngay khi cá đến con suối nơi mà chúng đã được sinh nở vào tháng mười một, hai bên mình nó đổi sang màu đỏ, lưng và đầu thành màu xanh lá cây đậm. Cá cái đẻ trứng nơi có đá cuội trong suối rồi chết.
Chu kỳ sinh diệt của cá hồi cứ vậy mà tiếp diễn mãi mãi. Tìm hiểu về vòng sinh diệt này, tôi rất kinh ngạc trước bản năng "quay về nguồn" của cá hồi. Dù lớn lên và đi xa nhưng vẫn tìm về nơi mình được sinh ra để truyền giống và để chết.
Tôi cảm nhận trong cái chu trình tuyệt vời đó của cá Salmon nó hàm chứa cả một bài học cho tôi về thân phận của mình hiện tại nơi xứ người. Ai đó đã nói một câu đáng cho tôi suy ngẫm: "Dù cho mình có trở nên là gì đi nữa thì cũng phải nhớ đến nguồn cội của mình." ....Trước kia mi muốn thành Tây thành Mỹ bao nhiêu thì giờ đây mi thấy rõ là mi phải trở về với con người thật của mi. Với con người "bất toàn và bất túc" của nó và hãnh diện với những thành quả và cách sống đúng theo văn hóa của mình. Cá Salmon dạy mi bài học lớn đó. Dù đã được ra bể sống đời tự tại, cá vẫn lội ngược về nơi mình được sinh ra để làm bổn phận thiêng liêng của một sinh vật có trách nhiệm với đồng giống của mình. Cái bản năng trở về nguồn của cá hồi sao mà đáng phục và đáng ca ngợi quá. Mi hay liên tưởng đến mình nay như đã được vào biển cả thì không chịu trở về với cội rể của mình thì còn đợi đến chừng nào" Mi nên biết là trở về cội nguồn không nhất thiết là phải trở về với con người Việt Nam có truyền thống yêu chuộng tự do và không bao giờ chấp nhận sự áp chế. Con người sống trong biển rộng ngay ở xứ sở này thì đừng quên thân phận của mình và thân phận bi đát của người thân mình. Đây không phải là một việc dễ làm đối với mi. Như con cá Salmon phải trầy vi, tróc vẩy vẫn cố lội ngược dòng để về nơi sinh trưởng, trở về nguồn nơi xứ lạ với những thử thách không ngừng nhiều lúc sẽ làm mi cũng phải "sôi nước mắt, đổ mồ hôi". Trong quá trình tìm chỗ đứng và phải hòa nhập vào cuộc sống mới và trước những thu hút của nam châm vật chất đầy hào nhoáng, sự vong thân hay nguy hiểm hơn là sự vong bản đến với mi đã thấy được là nếu chịu đứng lại thì cái bóng mình theo đuổi sẽ đứng lại với mình. Nhờ có cái may mắn được có nhiều thì giờ để suy gẫm và đi ngược lại với chiếc xe đang điên cuồng phóng tới của xã hội bên ngoài, mi đã "trụ" lại để đi lộn trở về với con người thật và giá trị thật của mình. Để chấm dứt bài này tôi xin được có mầy vần thơ rút ra từ bài học tìm về cội nguồn của giống cá Hồi: Ta dù được đi ra biển cả Nhưng biết rằng cội rễ ở nơi xưa Mưa xa bão táp cho dù Tìm về nguồn cội đó là phương châm. TRƯƠNG TẤN THÀNH (VietBao)


Cảnh tượng 10 triệu cá hồi đỏ lúc nhúc dưới sông

Năm nay( 2014 ) có khoảng 10 triệu cá hồi đỏ di cư từ khắp các đại dương về sông Adams, tạo nên cảnh tượng vô cùng thú vị.

Đến hẹn lại lên, cứ 4 năm một lần, hàng triệu cá hồi đỏ lại từ khắp đại dương trở về sông Adams thuộc tỉnh British Columbia (Canada), nơi chúng được sinh ra từ 4 năm trước.

Hàng chục ngàn người đã đổ về những khu vực ven sông Adams để chứng kiến cuộc di cư lịch sử của loài cá có tập tính kỳ lạ và bí ẩn nhất thế giới này, đó là cá hồi đỏ.

Cuộc di cư của cá hồi đỏ năm 2014 dù mới bắt đầu, nhưng được cho là lớn nhất trong vòng 100 năm trở lại đây.

Trước đó, năm 2010 cũng được cho là năm lượng cá hồi đổ về sông Adams lớn nhất trong vòng 100 năm, bởi có đến 8 triệu cá hồi tìm về.

Theo tính toán của các nhà khoa học, mấy năm nay môi trường sống của cá hồi đỏ được chính quyền bảo đảm, nên dự kiến sẽ có khoảng 10 triệu con di cư từ biển vào sông Adams.

Đây sẽ là cuộc di cư lớn nhất kể từ năm 1913, năm được cho là có cả chục triệu cá hồi đỏ trở về nơi chúng sinh ra.

Cá hồi đỏ là loài sống ở các loại môi trường nước, gồm cả nước ngọt, nước lợ và nước mặn.

Chúng rục rịch kéo vào sông Adams từ tháng 8 và bắt đầu sinh sản nhiều nhất vào tháng 10 trên chính dòng sông này.

Cá hồi đỏ sẽ lớn lên ở sông Adams đến khi được 1 năm tuổi. Chúng sẽ ra vùng nước lợ ở cửa sông làm quen môi trường có độ mặn thấp, rồi tiến ra biển sống 3 năm liền.

4 năm sau kể từ ngày còn trong quả trứng li ti khi được mẹ sinh ra, cá hồi sẽ quay về đúng nơi mẹ chúng đau đẻ, để tiếp tục làm thiên chức bảo tồn giống nòi.

Khi vào vùng nước ngọt của sông Adams, cơ thể cá hồi dần chuyển sang màu đỏ tươi.

Còn nhiều tranh cãi, nhưng phần lớn các nhà khoa học đều cho rằng, cá hồi định hướng di chuyển bằng mùi. Chúng nhớ được mùi của dòng sông nơi chúng sinh ra nên tìm đường về rất chính xác.

Quãng đường di chuyển hồi hương của chúng dài tới 500km trong điều kiện nước chảy xiết, đúng với hành trình mà chúng ra đi.
Trong quá trình di chuyển, cá hồi đỏ không ăn thứ gì. Đẻ xong, chúng kiệt sức và chết. Cá hồi con sinh ra và lại bắt đầu một hành trình kéo dài 4 năm như thế.

Theo ước tính, mỗi năm, ngư dân Canada đánh bắt khoảng 15 triệu con cá hồi đỏ làm thực phẩm.
Số cá hồi còn sót lại, khoảng 8-10 triệu con, trong đó có một nửa là cá cái sẽ di cư về sông Adams để sinh sản và chết đi. Theo VTC

*****************

 


For additional information

Please E-mail:
lasvegasbao@gmail.com


LasVegasBao.com

Với mục đích phổ biến di sản văn hóa. Chân thành cảm tạ tác giả có các tác phẩm như: Website, hình ảnh, nhạc, và các tài liệu có tại LasVegas Báo.

 

Independence Day
July 4th




Cộng Đồng Người Việt
Las Vegas

Chùa Quan Âm
Thủy Trúc Hoa Trang
Thi sĩ: Tr Đài Các Phượng
Hình Ảnh
Hội Không Quân LV
Hội Thuyền Nhân LV
 

Bệnh Tật

Thay Thận
Ung Thư Cuống Phổi

Những bài về Mẹ

Má Tôi
Mẹ Hiền Yêu Dấu

Những bài về Cha

Chuyện Đời Của Ba Tôi
Ngày Của Cha

Tìm hiểu

Bài diễn văn hay nhất
Cá Hồi-Salmon

Lịch Sử

Thiên An Môn 1989 China
Tết Mậu Thân 1968

Thương Tiếc

Hôtess de L'air Vũ Thái An
Á Hậu 1967 Ng Kim Dung
Pianist & Ca Sĩ Quỳnh Giao